παραδοσιακό σαπούνι με ελαιόλαδο (ιστορίες, παραλλαγές & πειράματα)

σαπούνι ελαιολάδου, παραδοσιακό ελληνικό σαπούνι, το μεσογειακό σαπούνι (4) 

Αν πιστεύατε ότι τα μαθήματα της ιστορίας του σαπουνιού έληξαν, έχετε λάθος. Με το σημερινό άρθρο φθάνουμε στο τελευταίο μας κεφάλαιο. Από τον άλλο μήνα αρχίζουν οι εξετάσεις.

Το νοητό μας ταξίδι στην ιστορία του σαπουνιού διαρκεί πάνω από ένα χρόνο. Σταθήκαμε σε πολλούς και νοσταλγικούς σταθμούς όπως  το Χαλέπι, τη Μασσαλία, την Καστίλη και τη Δυτική Όχθη για να καταλήξουμε σήμερα εκεί που αγαπάμε. 

Επιστροφή στα πάτρια. 

σαπούνι με 100% ελαιόλαδο (Καστίλης είπατε;)

σαπούνι ελαιολάδου, παραδοσιακό ελληνικό σαπούνι, Jabón de Castilla, Nablus soap (صابون نابلسي) το μεσογειακό σαπούνι (3) 

Για το άρθρο αυτό, η αρχική μου πρόθεση ήταν η διαδρομή στις πόλεις τις φημισμένες για το σαπούνι ελαιολάδου είτε αυτές βρίσκονται στην Ελλάδα είτε σε άλλες χώρες της Μεσογειακής λεκάνης. Είχα στο νου μου λοιπόν ένα ολοκληρωμένο άρθρο. Κι έτσι έκανα. Όμως, το ταξίδι ήταν μακρύ, μια πληθώρα γεύσεων και αρωμάτων που όμως έδιναν μια ασαφή επίγευση. Σε συνδυασμό μάλιστα με τη συνταγή και τα τεχνικά τρικ, το μενού ήταν μάλλον βαρύ. Αποφάσισα λοιπόν το ταξίδι αυτό να γίνει σε 2 δόσεις, η μια εκτός και η άλλη εντός Ελλάδας. Φύγαμε!.

Κάποιους μήνες πριν αρχίσαμε ένα ρομαντικό ταξίδι στη ιστορία του σαπουνιού με πρώτο σταθμό το μαγικό σαπούνι από το Χαλέπι. Δεύτερος σταθμός η Μασσαλία η πόλη που έθεσε τους κανόνες της παραγωγής σαπουνιού διεθνώς.

Τρίτος σταθμός είναι το σαπούνι από 100% ελαιόλαδο. Όμως πρέπει να επιλέξω έναν αντιπροσωπευτικό προορισμό. Τι να κάνω; Να πάω στην Ανατολή; να πάω στη Δύση; μήπως να πάρω τη βοήθεια του κοινού; των blogo-σαπωνομαγείρων; Τότε τα πράγματα είναι απλά, το 90% θα μου έλεγε: επόμενος σου προορισμός είναι το σαπούνι Καστίλης φυσικά.  Φυσικά. Έχουν δίκιο όμως;

Ας πεταχτούμε μέχρι την Ισπανία.

έλαιο κάνναβης, το πολύτιμο (ενυδατική κρέμα προσώπου με έλαιο κάνναβης & σαπούνι)

Μεγάλη συζήτηση γίνεται τα τελευταία χρόνια για την καλλιέργεια της κάνναβης. Αν θα μπορούσαμε να βάλουμε για λίγο στην άκρη τις προκαταλήψεις και τα πικάντικα ανέκδοτα, θα μπορούσαμε ίσως να συμφωνήσουμε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα superfood ή ένα supercosmetic.

Cannabis Sativa, Cannabaceae 

Η κάνναβη ανθοφόρο αυτοφυές φυτό της Κεντρικής και της Δυτικής Ασίας, καλλιεργείται από τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια κυρίως για τις φυτικές της ίνες από τις οποίες κατασκευάζονται σχοινιά, υφάσματα και ενδύματα, για το φυτικό έλαιο των σπόρων της τόσο για διατροφικούς λόγους όσο και για φωτισμό, για τη θεραπεία ασθενειών αλλά και για τη χρήση της ως ευφορικό μέσο.
Oι ίνες των φύλλων της κάνναβης περιέχουν κανναβινοειδή, ενώσεις με ισχυρή καταπραϋντική δράση.

Τα παλαιότερα των αρχαιολογικών ευρημάτων για τη χρήση της κάνναβης θα μας οδηγήσουν στο 8.000 π.Χ. στην επαρχία Jiangxi της Κίνας. Αναφορές στη θεραπευτική της χρήση υπάρχουν και σε αιγυπτιακούς πάπυρους (1.500 π.Χ), αλλά και στο έργο του Διοσκουρίδη De Materia Medica τον 1ο μ.Χ. αιώνα. Η καλλιέργεια του φυτού συνεχίζονταν επί χιλιετηρίδες και μέχρι περίπου το πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα οπότε και απαγορεύτηκε σχεδόν καθολικά.

σαπούνι Μασσαλίας (savon de Marseille)

savon de Marseille, το μεσογειακό σαπούνι (2)

Αν θέλαμε να συνεχίσουμε το νοητό μας ταξίδι στην ιστορία του σαπουνιού, θα αφήναμε πίσω μας το Χαλέπι -τον πρώτο και γοητευτικότερο σταθμό- με κατεύθυνση τη Λαττάκεια (Λαοδίκεια), το κυριότερο λιμάνι της Συρίας. Από εκεί θα πλεύσουμε στη Μεσόγειο με προορισμό την Μασσαλία, περιβόητη για την μπουγιαμπέσα και το σαπούνι της.

σαπούνι με δαφνέλαιο

Σαπούνι με ελαιόλαδο και δαφνέλαιο, Savon d'Alep, Aleppo soap, το μεσογειακό σαπούνι (1)

Αν ρωτήσει κάποιος ποια είναι η παλαιότερη συνταγή για σαπούνι, πιθανόν η απάντηση να μας πάει στο 2.200 π.Χ. στη Βαβυλώνα όπου ανάμεσα στις πολυάριθμες πηλίνες πινακίδες που ανέδειξαν οι αρχαιολογικές ανασκαφές βρέθηκε και μια με τη συνταγή ενός είδους σαπουνιού από νερό, στάχτη και έλαιο κασσίας (Cinnamomum cassia).

 Αν πάλι ερευνούσαμε για την ιστορία του σαπουνιού –η σχετική βιβλιογραφία είναι περιορισμένη- θα βρισκόμασταν μπροστά σε μια σειρά από ρομαντικές ιστορίες που εμπλέκουν βασίλισσες της ελληνιστικής περιόδου, σταυροφόρους και εμπόρους του δρόμου του μεταξιού. Από τα πραγματικά ελάχιστα βιβλία που κυκλοφορούν και περιέχουν ιστορικές πηγές προκύπτει ότι η παραγωγή σαπουνιού –σε πολύ μικρή ή οικιακή κλίμακα- ξεκίνησε από την Ανατολική Μεσόγειο με πρώτες ύλες το ελαιόλαδο που υπάρχει εν αφθονία στην περιοχή από την αρχαιότητα, τη σόδα (αλκάλι) που προέρχονταν από την καύση φυτών ενδημικών στις παραθαλάσσιες περιοχές και το νερό.

σαπούνι με λεμόνι & γιαούρτι, είναι δροσιστικό!

Savon au citron & yaourt - Lemon yogurt soap, το πατριωτικό σαπούνι (5)

Κι ενώ η απουσία του Van Gel γέμιζε χαρά και νόημα τη ζωή μου, δέχτηκα τηλεφώνημα: Δεν άντεξε άλλο την υγρασία του πύργου – arthritis is killing me- και αποφάσισε να έρθει στην Αθήνα. Τώρα, λιάζονταν στο da capo φλυαρώντας με δύο φίλους του βουλευτές, αριστερούς και πίνοντας διπλό espresso σκέτο. Aύριο θα έρθει να με δει, να δει και πως προχωρά το project.

Ok then. Ένα ακόμη πατριωτικό σαπούνι τον περιμένει.

H ιδέα για το savon au citron & yaourt μου ήρθε όταν διάβαζα το βιβλίο της συμπαθούς Anne Watson η οποία φαίνεται να είναι και έμπειρη και να έχει πειραματιστεί αρκετά με τα πρόσθετα υλικά των σαπουνιών της. On the other hand, ελάχιστοι είναι οι σαπωνοποιοί που δεν έχουν πειραματιστεί με τα μισά -τουλάχιστον- υλικά της κουζίνας τους, ιδιαίτερα τον πρώτο καιρό του ενθουσιασμού. Για μένα, που έχω μια κλίση να ενσωματώνω το γάλα και τα παράγωγά του στο σαπούνι, αυτή η συνταγή φαντάζει τέλεια. Γιατί όμως;

χειροποίητα σαπούνια με φυσικό χρώμα (Dinant)

Και πάνω που ζούσα τον έρωτά μου με τον Κίμωνα, ήρθε κι ο Van Gel για την Δεύτερη Αξιολόγηση. Κυρίως όμως ήρθε για να σκοτώσει οπαιαδήποτε ιδέα σχετίζεται με σαπούνι (ενός ακόμα) γάλακτος. Γιατί εδώ που τα λέμε θα μπορούσα να εμπλουτίσω τη συλλογή και με σαπούνια από γάλα προβατίνας ή φοράδας τουλάχιστον. Προφανώς θα είχε κάνει την άσκηση, θα του περίσσεψαν 2-3 ζωντανά και ήρθε φουριόζος για να με αποτρέψει.

σαπούνι με γάλα γαϊδούρας!

Savon au lait d’ ânesse – Donkey milk soap, το πατριωτικό σαπούνι (4)

Και να, έφτασε η πολυπόθητη στιγμή, η στιγμή dreams come true για κάθε τίμια αγωνιζόμενο σαπωνοποιό: με υπερηφάνεια και χαρά (συγκινημένη φουλ που θα’ λεγε και η αγαπημένη μου sadigi), σας παρουσιάζω το πρώτο μου σαπούνι με γάλα όνου.

 Όταν, πριν χρόνια, έλεγα σε φίλους ότι επιθυμώ να φτιάξω σαπούνι με γάλα γαϊδούρας, εισέπραττα τρελό δούλεμα. Τώρα, πριν προλάβω να ανακοινώσω την εν λόγω παρασκευή, με τρέλαναν στο παρακαλετό. Πτωχοί τω πνεύματι, σε κανένα δεν θα δώσω. 

σαπούνι με γάλα κατσίκας (αιξ-en-savon)

Savon au lait de chèvre – Goat milk soap, το πατριωτικό σαπούνι (3) 

Κύκλοι των Βρυξελλών με πληροφόρησαν πως ο Van Gel αναχώρησε εσπευσμένα για την Ψαρού για να λιαστεί παρέα με την σκληρή εκπρόσωπο του IMF (IM a Frick), Κήρα Αλοιφέσκου. Τους συνόδεψε γνωστός Αθηναίος κοσμικός που πιάνει στασίδι εκεί από τον Μάιο. Χαρούμενη που δεν θα είχα τον Van Gel έστω και προσωρινά στα πόδια μου, προχώρησα στο επόμενο milestone του project: πατριωτικό σαπούνι με γάλα σεμνής αιγός.

Γενικά τα σαπούνια γάλακτος είναι μια ελκυστική επιλογή που δίνει πολυτέλεια στο μπάνιο. H αντικατάσταση ενός μέρους ή και όλης της ποσότητας του νερού με γάλα δίνει σαπούνια με κρεμώδη, πλούσιο και πυκνό αφρό άκρως περιποιητικά για την επιδερμίδα. Τα δε σαπούνια με γάλα κατσίκας χάρη στον βελούδινο αφρό τους θεωρούνται πραγματική ντελικατέτσα.

Σαπούνι με μέλι και γάλα

Savon au lait & au miel – Milk & honey soap, το πατριωτικό σαπούνι (2) 

Δεν πρόλαβε να στεγνώσει το μελάνι του πρηγούμενου post και ο Van Gel, (o αδυσώπητος Ολλανδός) επανεμφανίστηκε λέγοντάς μου:

Είναι η ώρα της πρώτης αξιολόγησης. Το σαπούνι πορτοκαλιού που έφτιαξες είναι μια αρχή αλλά δεν είναι αρκετό. Για να επανακτήσεις την εμπιστοσύνη που χάθηκε θα πρέπει να προχωρήσεις σε γενναίες αποφάσεις, είναι πάρα πολλά αυτά που πρέπει ακόμη να γίνουν και γι’αυτό χρειάζεται να δουλέψουμε πολύ σκληρά. Μόνο έτσι θα μπορέσεις να αυξήσεις την παραγωγικότητά σου και να γίνεις ανταγωνιστική.

Σαπούνι με πορτοκάλι και μέλι

¨
Savon à l'orange & au miel - Orange honey soap: το πατριωτικό σαπούνι

Ο Van Gel, φίλος μου Ολλανδός, λαχανάκι αξιωματούχος Βρυξελλών πολύ κοντά στο Eurogroup μου είπε: Να ξαναρχίσεις το blogging για να μη χάσεις και το μυαλό σου. Ο στυγνός αξιωματούχος, έμπειρος διπλωμάτης, εύστοχα χρησιμοποίησε τον κοινότατο συμπλεκτικό σύνδεσμο (και) για να υπαινιχθεί τα ήδη χαμένα (ελπίδα, πίστη, σοφία και ενδεχομένως κάποια euros).

Η αλήθεια είναι ότι η εμπιστοσύνη μου στους αξιωματούχους που στοίχειωσαν τη ζωή μας τον τελευταίο καιρό είναι μηδαμινή. Τέτοια ώρα - τέτοια λόγια η αρωματική μαγειρική μπορεί να θεωρηθεί προκλητική αυθάδεια. Αν βρίσκεσαι όμως στον πάτο στο πηγάδι η επιστροφή σε παρέες μπορεί και να ’χει πλάκα. Ίσως γι’ αυτό το λόγο σε κάποια μαγειρικά blogs τον τελευταίο καιρό το παστίτσιο πάει σύννεφο. Ίσως ο Van Gel να έχει δίκιο.&nbsp

Επιστροφή ή επίσκεψη αβρότητας δεν γνωρίζω.

θα πάρετε ένα περγαμόντο;

Σε πολύ ευφρόσυνη διάθεση βρίσκομαι τελευταία.
Σίγουρα αυτή οφείλεται, εκτός από το ελαφρύ ~σχεδόν ελαφρολαϊκό~ πρόγραμμα των ημερών, και στις αγαστές σχέσεις που χαρακτηρίζουν το επαγγελματικό μου περιβάλλον . Η αγαπησιάρικη αυτή ατμόσφαιρα είναι φυσικό να μου προκαλεί ανάμικτα συναισθήματα λατρείας και λατρείας για πρόσωπα και καταστάσεις.

Εσείς περγαμόντο θα πάρετε;

A propos, το περγαμόντο δεν το έφτιαξα εγώ αλλά η mamman, η οποία εσχάτως μου δήλωσε πως θέλει να κάνει καριέρα στο blogging.

Σαπούνι γιασεμί (Το Τζάντε & τ’ αρώματα)

Όπως και στα της πολιτικής, αν κάποιος βασίζονταν στα καλοκαιρινά δελτία των 8 για να σχηματίσει άποψη για τη Ζάκυνθο, μάλλον θα κατέληγε σε λάθος συμπέρασμα. Το πιθανότερο είναι να ταύτιζε το νησί με τo εφηβικό el dorado, το Λαγανά, που -η αλήθεια είναι- δεν είναι εύκολο να τον διακρίνεις πίσω από το ροζ πλαστικό σκηνικό.

Αν πάλι θα θέλαμε οπωσδήποτε να δώσουμε έναν ορισμό στο νησί, ορίστε, διαβάστε: Τι εστί Ζάκυνθος.

..και σαπούνια

Ε, καλά δεν είναι ανάγκη να πιστεύετε αυτά που γράφω στις aromacooks.
Eπίτηδες τα λέω κι απ'τον καλό μου χαρακτήρα προφασίζομαι αποτυχίες για να μη νοιώθουν άσχημα οι αρχάριες σαπωνοποιοί..

καλοκαιρινά παιχνίδια

Επιστρέφοντας από την Αλόννησο, ήθελα να φτιάξω ένα ομώνυμο σαπούνι που είχε τα αρώματα και τα χρώματα του νησιού. Το γαλάζιο χρώμα της θάλασσας είναι δύσκολο να φυλακιστεί σε ένα σαπούνι, ίσως μόνο με κάποιο χρώμα ζαχαροπλαστικής. Όμως τέτοιο δεν είχα. Είπα λοιπόν να κυριαρχεί το φασκόμηλο που οργίαζε εκεί στα τέλη Ιουνίου μαζί με το θυμάρι, και να κλέψω λίγο από το γκριζοπράσινο χρώμα του.

Τα έλαια που χρησιμοποίησα ήταν ελαιόλαδο, λάδι καρύδας και βούτυρο καριτέ. Το νερό ήταν το μαγικό θαλασσινό εξ Αλοννήσου. Έβαλα και βάμμα από το μυρωδάτο φασκόμηλο που μάζεψα και το αρωμάτισα με αιθέρια έλαια βοτάνων.

παρασκευή χειροποίητου σαπουνιού βήμα-βήμα (Μέρος 1ον)

Έπειτα από δύο χρόνια σοβαρής & ταλαιπωρητικής θεωρητικής ενασχόλησης με το θέμα, σφόδρα εκνευρίστηκα και αποφάσισα να περάσω από τη θεωρία στην πράξη. Ένα έχω να δηλώσω: το κόλλημα με τα σαπούνια μπορεί να γίνει χειρότερο από αυτό με τα ελιξίρια..
Το σημερινό άρθρο, αν και μακροσκελέστατο-σεντονάτο, δεν μπορεί να καλύψει όλες τις απορίες τις σχετικές με την παρασκευή σαπουνιού. Σήμερα θα σταθούμε σε δύο θέματα: τι είναι αυτό που θέλουμε να φτιάξουμε και πως μπορούμε να το φτιάξουμε. Έπεται συνέχεια..

τι είναι το σαπούνι;

κρέμα με χαμομήλι & σαπούνι καλέντουλας!

To blog διανύει περίοδο αγρανάπαυσης. Διαχώρισε τη θέση του από μένα που τρέχω (αλλά δε φτάνω) και αυτονομήθηκε. Kι έχω και ένα σωρό blogoεκκρεμότητες..

Αρχίζω με τη heart και με μια συνταγή για θρεπτική κρέμα νυκτός που θα δοθεί σε 2 βερσιόν, μια με το κλασσικό μελισσοκέρι και μια με emulsifying wax για την dearest.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο κερί μέλισσας και στο emulsifying wax;

To κερί της μέλισσας είναι ένα μίγμα από υδρογονάνθρακες, αλκοόλες και οξέα. Είναι συστατικό των φυσικών καλλυντικών, όμως δεν είναι ο τέλειος γαλακτωματοποιητής, δεν μπορεί να ενσωματώσει μεγάλη ποσότητα νερού γι’αυτό και οι κρέμες με κερί μέλισσας είναι αρκετά έως πολύ λιπαρές. Όταν χρησιμοποιούμε μόνο κερί μέλισσας, η προσθήκη λεκιθίνης ή στεατικού οξέως συντελούν στην παρασκευή ενός πιο σταθερού σκευάσματος.

συνταγή "το σαπούνι του αρχάριου" & άλλα

Και μετά τη γκρίνια, ας επιστρέψουμε στη δημιουργικότητα, μου πάει καλύτερα... Ευχαριστώ τους φίλους και τις φίλες για τα e-mails και τα ευγενικά τους λόγια.

Pardon για τα κλειστά σχόλια, κάπως έπρεπε να βάλω φρένο στη μουρμούρα μου!

Επανερχόμαστε στην αρωματική μαγειρική λοιπόν με τη συνταγή του αρχάριου σαπωνοποιού. Από την ημέρα που έγραψα για την τεχνική παρασκευής σαπουνιών έχω λάβει πολλά mails από φίλους non-bloggers με ερωτήσεις, απορίες κλπ, οι περισσότεροι δε, ήταν άντρες! Που να τολμήσουν να πατήσουν στο blog..

πορτοκάλι & κανέλα: κρέμα σώματος και σαπούνι!

..all time classic συνδυασμός, αγαπημένος. Πάμε να τον δοκιμάσουμε φτιάχνοντας ένα συνδυασμό κρέμας & βάλσαμου για μασάζ, ένα σκεύασμα κατάλληλο για τα κρύα βράδια

Για τα αιθέρια έλαια των εσπεριδοειδών έχουμε ήδη μιλήσει, ας κάνουμε τώρα τη γνωριμία της κανέλας.

σαπούνι με μέλι, κερί & πρόπολη (happy bee)

H συνταγή είναι αφιερωμένη στον braveheart beehappy, έναν από τους ελάχιστους κυρίους (δύο είναι όλοι κι όλοι!) επισκέπτες του blog. H αλήθεια είναι πως τον ζηλεύω αφόρητα γιατί κάνει αυτό που πάντα ήθελα να κάνω εγώ.

Εσχάτως πληροφορήθηκα πως άρχισε να μπαίνει στα χωράφια μου φτιάχνοντας διάφορα σκευάσματα –ένας θεός ξέρει τι- και πως είναι επίδοξος σαπωνοποιός. Του εύχομαι να έχει μέτρια επιτυχία. Ε, δε θα μας κλέψει τώρα τη δόξα ο braveheart...